Uzun mesafeli uçuşların kaçınılmaz eşlikçisidir jetlag. Kimilerinin hafif bir kafa yüksekliği, kimilerinin ise ciddi bir uyum sorunu olarak deneyimlediği bu olgu, iş seyahatlerimizde ya da egzotik tatillerimizde başımızın tatlı belası olarak hep vardır. Modern tıp henüz kendisine kesin bir çözüm bulamamış olsa da, jetlag belirtilerini hafifletmenin yolları mevcut.
Sudan Gelen Zindelik
Uzun uçuşların vücutta sıvı kaybına sebep olduğu acı bir gerçek. Su kaybına uğrayan vücudun ise direncini kaybettiği daha acı bir gerçek. Uçuş boyunca bolca su, meyve ve hatta domates suyu tüketin. Ancak sıvı dediysek, fırsattan istifade hemen kahveye ya da alkollü içeceklere yönelmeyin. Zira çay, kahve ve alkollü içeceklerin aslında dehidrasyona (yani sıvı kaybına) sebep olduğunu biliyoruz.
Saatleri Ayarlama Enstitüsü
Eğer batıya uçuyorsanız geçmişe; doğuya gidiyorsanız geleceğe doğru gidiyorsunuz. Yani en azından biyolojik saatiniz açısından bu böyle. Bu felsefeye bağlı kalarak vücudunuzun uyumak isteyeceği saati gittiğiniz destinasyonun uyku saatine denk getirmeye çalışmalısınız. Bu hesaplamayı yola çıkmadan önce yapın ki uçaktaki uyuma sürenizi buna göre ayarlayabilesiniz. Örneğin öğlen saat 13:00’de Amerika uçağınız kalkacak. Doğu yakasındaki destinasyonunuza vardığınızda saat sizin için 23:00, orası içinse 16:00 olacak. Bu durumda yapmanız gereken uçakta hafif bir öğle uykusu uyuyup, gittiğiniz yerin saatine göre 20:00’yi beklemek. Yani Amerika için biraz erken, biyolojik saatiniz için biraz geç yatarak ortayı bulmuş olacaksınız.
Biyolojinizle Uzlaşın, Jetlag’inizle Barışın
Elbette her şey bununla çözülmeyecek. İlk gece uykusunu kazasız belasız hallettiğinizde bile sizi yeni sürprizler bekliyor olacak. Sabahın köründe uyanmak, öğleden sonra pat diye uyuyakalmak, olmadık zamanlarda acıkmak ve garip saatlerde arayıp Türkiye’dekileri uyandırmak jetlag’in diğer belirtileri. Tamam, sonuncusu tamamen şaşkınlıktan oluyor ama insan yapabiliyor.
Bunların tamamı için deneyimli gezginlerin önerileri belli. Uyku bastıran saatlerde direnin, uyumanız gereken saatte uyuyun. Bir de jetlag ilacı olarak bilinen melatonin haplarından kullananlar var. Vücudun uyku sırasında salgıladığı bir hormon olan melatonini içeren bu haplar uyumanız gereken saatten iki saat önce alınıyor. Doktorunuza danışmadan almayın.
Gittiğiniz Yerde Sosyalleşin
İnsan insanın kurdudur derler. Gerçekten, yeni saat dilimine uyum sağlamanın en güzel yolu insanlarla beraber olmak. Tercihen gittiğiniz yerin yerlilerine, eğer bulamazsanız beraber gittiğiniz seyahat arkadaşlarınıza yapışın. Seyahat arkadaşlarınızla beraberseniz ‘damdan düşenin halinden damdan düşen anlar’ felsefesi hakim olacak. Oralı dostlarınızla birlikteyseniz ise onlar için bir eğlence vesilesi olacaksınız. Her iki seçenekte de bedeniniz yeni duruma alışırken zihniniz çok eğlenecek.
