“Anadolu’nun Mezopotamya’ya açılan kapısı” olarak ün salmış Mardin, tarihi boyunca farklı uygarlıklara ev sahipliği yapmış bir şehir. Günümüzde de bu uygarlıklardan aldığı zenginliği tüm görkemiyle ziyaretçilerine yansıtıyor. Özüne sadık şekilde restore edilen yapıları ve bu yapıların köklü geçmişi, seni adeta tarihte yolculuğa çıkaracak.
Böylesine dopdolu bir şehri keşfetmek için “Nasıl giderim?” diye düşünmene de gerek yok. Zira Mardin’e ulaşım oldukça kolay ve seçeneklerin de oldukça fazla. İstersen Mardin uçak biletini alabilir, hava yolu ile şehre ulaşabilirsin. Bunun haricinde otobüs veya özel araç kullanarak da Mardin’e gitmek mümkün. Yola çıkmadan önce şehirde konaklayabileceğin birbirinden farklı oteller için Mardin otellerine göz atmayı da unutma.
Mardin’de Gezilecek Yerler Listesi
- Mardin Kalesi
- Tarihi Mardin Evleri
- Dara Antik Kenti
- Mardin Zinciriye Medresesi
- Kasımiye Medresesi
- Hatuniye Medresesi
- Mardin Ulu Cami
- Zeynel Abidin Cami
- Anıtlı Meryem Ana Kilisesi
- Mor Behnam Kırklar Kilisesi
- Midyat Saat Kulesi
- Kayseriye Pasajı
- Revaklı Çarşı
- Bakırcılar Çarşısı
- Deyrulzafaran Manastırı
- Midyat Mağaraları
- Savurkapı Hamamı
- Emir Hamamı
- Eski Mardin Sokakları
- Mardin Müzesi
- Sakıp Sabancı Mardin Kent Müzesi
- Midyat Kent Müzesi
- Meryem Ana Kilisesi ve Patrikhanesi
- Beyazsu
- Kamor Millet Bahçesi
- Gurs Vadisi
- Savur Çayı
- Karasu Çayı
- Kurdise Şelalesi
Mardin’de Gezilecek Tarihi Yerler
Önemli ticaret yolları üzerinde yer alan Mardin, köklü tarihi boyunca farklı uygarlıklara ev sahipliği yaptı. Mezopotamya’nın en dikkat çekici noktalarından olan şehir, geçmişteki uygarlıklardan kalan pek çok yapıyı ve izleri koruyarak günümüze kadar getirdi. Sen de Mardin’in dört bir yanındaki bu yapıları keşfetmeye hazırsan başlayalım!
Mardin Kalesi
Bazı tarihçilere göre, geçmişi 4. yüzyıla kadar uzanan ve Kartal Yuvası olarak da bilinen Mardin Kalesi; doğuda 1200, batıda ise 1180 metre yükseklikteki bir tepede kurulmuş. Çevresindeki kayalıkları kapsadığı için bu tepenin doğal bir parçasıymış gibi görünen kalenin içi ise doğudan batıya doğru 800 metre, kuzeyden güneye ise 150 metreye kadar uzanıyor.
Farklı tarihçilerin yaptığı çalışmalarda; Sümer, Babil, Asur, Pers, Roma, Bizans, Selçuklu, Artuklu ve Osmanlı gibi pek çok uygarlığa ev sahipliği yapmış olan kalenin içinde, bu uygarlıklardan kalan yaşam alanları da keşfedildi. Farklı efsanelere konu olan ve ömrü boyunca çok kez onarılan Mardin Kalesi’ne gittiğinde tarih turuna çıkabilir, şehre yukarıdan bakan kaleden gün batımını izleyebilirsin.
Tarihi Mardin Evleri
Mardin Kalesi’nin hemen altında görebileceğin Mardin Evleri, dar sokaklarıyla köklü bir tarihi simgeliyor. Birbirine oldukça yakın ve üst üste konumlanmış gibi görünen Mardin Evleri, eşsiz bir görsel ortaya koyuyor. Bölgeye özgü olan sarı kalker taşıyla yapılan bu evlerde, kapı ve pencere gibi zorunlu bölgeler haricinde ahşap bulunmuyor. Sert iklim koşullarına karşı koruma sağlayan kalın duvarların yanı sıra batı güneşine karşı gölgede kalacak şekilde inşa edilen bu evler, çeşitli motiflerle de süslenmiş.
Dara Antik Kenti
505 yılında, İmparator Anastasius tarafından kurulan Dara Antik Kenti, şimdiki Oğuz Köyü sınırlarında bulunuyor. Kentin içindeki kayaların oyulmasıyla ortaya çıkan ev, kilise ve çarşı gibi çeşitli yapılar, 4 kilometrelik bir surla korunuyor. Etkileyici manzaraların yanı sıra çeşitli tarihi kalıntılara rastlayacağın Dara Antik Kenti’ni mutlaka ziyaret etmeni öneriyoruz.
Mardin Zinciriye Medresesi
1385 yılında Artuklular tarafından yapılan Mardin Zinciriye Medresesi; iki katlı mimarisinde cami, avlu, türbe ve farklı mekânlar barındırıyor. İsmi ise eskiden yapının iki kubbesi arasında zincir gerildiğine işaret eden bir söylentiden geliyor. Dilimli kubbeleri ve taç kapısı ile dikkat çeken Zinciriye Medresesi, aynı zamanda rasathane olarak kullanılması için yüksek konumda inşa edilmiş.
Kasımiye Medresesi
Farklı yazılı kaynaklara göre, yapımı 13. yüzyılda başlayan Kasımiye Medresesi, 15. yüzyılın sonlarında tamamlanmış. Taş işçiliğini tüm görkemiyle görebileceğin Kasımiye Medresesi; motiflerle bezenmiş taç kapısı, toplamda 23 odası, mescidi, kare havuzu, çeşmeli eyvanı ve çok daha fazlasıyla seni adeta bir tarih yolculuğuna çıkaracak. Mardin’in güneybatısında konumlanan bu eşsiz mekânı kesinlikle keşfetmelisin.
Hatuniye Medresesi
Sitti Radviyye Medresesi ismiyle de bilinen Hatuniye Medresesi, eyvanlı medreselerin öncü örneklerinden biri olarak biliniyor. Zengin taş işçiliğiyle Artuklu Dönemi’ne, yani 1100’lü yıllara işaret eden iki katlı medrese, iki eyvanı ve revaklı kubbesiyle ziyaretçilerini etkiliyor. Medresenin yakınlarında, misafirlerin bir diğer uğrak noktası olan Sabancı Müzesi’ni de bulabilirsin.
Mardin Ulu Cami
Şehrin öne çıkan sembollerinden Mardin Ulu Cami de Artuklu Dönemi’nin görkemli eserlerinden bir diğeri. Kubbesinde ve minaresinde görebileceğin dilimli yapısı, kesme taş duvarları, kuzeyindeki dikdörtgen avlusu ve diğer etkileyici yapısal özellikleri, çevredeki pek çok binanın yapımında ilham kaynağı olmuş. Bu yüzden de seyahat rotanda kendisine mutlaka yer vermelisin.
Zeynel Abidin Cami
Zeynel Abidin Camii Külliyesi’nde bulunan Zeynel Abidin Camii, ilk bakışta uzun minaresi, medrese odaları ve iki türbesiyle dikkatleri üzerine çekiyor. Molla Zeynelabidin ve kardeşi Sitti Zeynep’in türbeleri, caminin güneybatı köşesinde, taş basamaklarla inebileceğin kare bir alanda bulunuyor. Türbe kapısındaki kaynaklara göre bu alan, Artuklular Dönemi’nde, 1159 yılında yapılmış.
Fakat caminin minaresi, 1956 yılında yeniden yapıldı. Külliyenin farklı bölgelerindeki onarım kitabelerinde farklı tarihler görmek de mümkün. Tarih kokan bir atmosfere hazırsan bu dopdolu yeri keşfetmeden geçme!
Anıtlı Meryem Ana Kilisesi
Anıtlı Köyü’nde bulunan Meryem Ana Kilisesi, 2000 yılı aşkın köklü tarihiyle eşsiz bir atmosfer sunuyor. Anıtlı Meryem Ana Kilisesi’nin, 1. yüzyılda Romalılar tarafından yapılmış bir zafer takının kiliseye çevrilmesiyle ortaya çıktığı düşünülüyor. Kilisenin kare planı ve merkezindeki kubbesi, ziyaretçiler için hoş bir görüntü ortaya çıkıyor. Kubbe ve çan kulesi ise 20. yüzyılda yapılmış eklemeler…
Mor Behnam Kırklar Kilisesi
Halk arasında kısaca Kırklar Kilisesi diye bilinen Mor Behnam Kırklar Kilisesi, 6. yüzyılın ortalarından günümüze uzanıyor. Mor Behnam ve kız kardeşi Saro adına yapılan kilisenin tavan bölümü, kesme taşlarla örülü. Tarih boyunca birçok farklı amaç için kullanılan yapı, 1825 ila 1899 yılları arasında okul olarak da kullanıldı. Kilisedeki eğitim ve öğretim faaliyetleri 1928 yılına kadar devam etmiş. Kırklar Kilisesi’ni ziyaret ederek taş işçiliğinin eşsiz detaylarını yakından görebilirsin. Bölgedeki antik yaşamın kalıntılarını keşfetmek istersen yürüme mesafesindeki Mardin Arkeoloji ve Etnografya Müzesi’ni ziyaret edebilirsin.
Midyat Saat Kulesi
Midyat Belediyesi tarafından yapılan Midyat Saat Kulesi, Cumhuriyet Bulvarı’nda bulunuyor. Mardin’in kendine has mimarisini izleyen kule, eski dönemde yapılmış olmasa da şehrin mirasını takip eder nitelikte. Nahit katori taşıyla yapılan kule, yerli ve yabancı turistler tarafından ilgi görüyor. Sen de Midyat Saat Kulesi’ni ziyaret ettiğinde, merkezi bir bölgede oldukça otantik görünen kareler yakalayabilirsin.
Kayseriye Pasajı
Mardin’in en çok turist çeken noktalarından olan Kayseriye Pasajı’nın, 1487 ila 1502 yılları arasında yapıldığına inanılıyor. Günümüzde yaklaşık 111 aktif dükkana sahip olan pasaj, pek çok restorasyon ve onarım çalışmasından geçmiş. Hem hediyelik eşya satın almak hem de tarihte bir yolculuğa çıkmak için Kayseriye Pasajı’nı seyahat rotana eklemeyi unutma!
Revaklı Çarşı
17. yüzyıldan günümüze kadar uzanan Revaklı Çarşı, bu köklü tarihiyle ziyaretçilerine eşsiz bir atmosfer sunuyor. 2002 yılında onarılan çarşıyı ziyaret ettiğinde, yolun iki yanında revaklar, bu revakların arkasında da sıralı dükkanları göreceksin. Reyhaniye Camii’nin yanı başında konumlanan çarşı, Ulu Cami’ye de 150 metre uzaklıkta. Yani çarşıya ulaşım da oldukça kolay.
Bakırcılar Çarşısı
Kazancılar Çarşısı ismiyle de bilinen Bakırcılar Çarşısı, şehrin köklü bakırcılık mesleğini yansıtan, oldukça etkileyici bir atmosfere sahip. Geçmişte en küçük tabaklardan çeşitli ev eşyalarına kadar neredeyse her alanda kullanılan bakır, bu yönüyle şehir için önemli bir geleneği temsil ediyor. Bakır işlemeye adanan çarşı, günümüzde de büyük ölçüde aynı amaçla işliyor. Bakırcılar Çarşısı, Ulu Cami’nin 100 metre uzağında konumlanıyor.
Deyrulzafaran Manastırı
Şehrin 4 kilometre doğusunda, Mardin Ovası’nın benzersiz havasını içine çekebileceğin Deyrulzafaran Manastırı, 5. yüzyıla kadar uzanan geçmişiyle misafirlerini adeta tarih turuna çıkarıyor. Üç katlı manastır, köklü geçmişinde çeşitli amaçlar için kullanılmış ve 18. yüzyıla kadar bu amaçlara yönelik çeşitli eklentilerle genişletilmiş. Günümüzde ise Süryani Kilisesi’nin önemli dini merkezlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Midyat Mağaraları
Yazının buraya kadarki kısmından, Mardin’in taş işleme ve oyma gibi alanlarda köklü bir geçmişe sahip olduğu artık anlaşılıyordur. Bu köklü geleneğin en güzel örneklerini görebileceğin Midyat Mağaraları, bir yandan da binlerce yıllık tarihiyle geçmişe ışık tutuyor. Zira bu mağaralar, Mezopotamya’daki geçmiş medeniyetlerin sosyal yaşamı, bölgenin coğrafyası ve barınma koşulları gibi pek çok konuda bilgi edinmemizi mümkün kılıyor. Kaya oymalarıyla ortaya çıkan bu mağaralar, turistler tarafından da yoğun ilgi görüyor. Bölgenin dört bir noktasında fotoğraf karelerine yakışır manzaralar yakalayabilirsin.
Savurkapı Hamamı
1176 ila 1177 yılları arasına tarihlenen Savurkapı Hamamı, dikdörtgen planlı bir alanı kaplıyor. Basık kemerli bir kapıya sahip olan hamam, Artuklu mimarisinin izlerini taşıyor. Radviyye Hamamı olarak da bilinen Savurkapı Hamamı; soyunma, ılıklık ve sıcaklık bölümlerinden oluşuyor. Tarih boyunca birçok kez onarılan hamamın eşsiz ve tarih kokan atmosferi, kendisini ziyaret ettiğin an seni etkisi altına alacak.
Emir Hamamı
Eski Mardin’in güney tarafında yer alan Emir Hamamı, Roma Dönemi’ni anımsatan mimarisiyle ziyaretçilerini ağırlıyor. Bu yüzden de hamamın tarihinin, Artuklu Dönemi’nin de öncesine kadar uzandığına inanılıyor. Mozaik zeminli hamamın iki adet kubbesi bulunuyor. Hem vatandaşlar hem de turistler tarafından yoğun ilgi gören Emir Hamamı’nda bedenen yenilenebilir, bir yandan da tarihi atmosferin tadını çıkarabilirsin.
Eski Mardin’de Gezilecek Yerler
Fotoğraflardan görmeye alışık olduğumuz, buram buram tarih kokan o Mardin kareleri aslında Eski Mardin bölgesine ait.
Eski Mardin Sokakları
Mardin’in benzersiz evlerini, hamamlarını, çarşılarını ve çok daha fazlasını keşfederken tarihi sokaklar sana eşlik edecek. Sıcak bir atmosfere sahip olan Mardin’in daracık sokakları, halkı gölgede tutarak sıcaktan koruyacak şekilde yapılmış. Taş döşemeler ve kemerli geçişlerle karşılaşacağın Mardin sokaklarında gezmeye başladığında tarihi dokuyu da anında hissedeceksin.
Mardin’de Gezilecek Müzeler
Binlerce yıllık geçmişi olan Mardin, dört bir yanındaki müzelerle bu köklü mirası diri tutuyor. Sen de Mardin’i Mardin yapan tarihini yakından görmek istersen sayacağımız müzeleri rotana ekleyebilirsin!
Mardin Müzesi
Böylesine köklü bir şehrin kültürünün tek bir yerde toplandığını düşün. Mardin Arkeoloji ve Etnografya Müzesi tam da böyle bir yer. Paleolitik Çağ’dan günümüze uzanan 45.000’i aşkın kalıntı barındıran müze, aynı zamanda kültürel mirası anlatan programları ve atölyeleriyle eğitimler de veriyor. Ek olarak kazı gibi arkeoloji çalışmaları da müze bünyesinde yürütülüyor. Antakya Patriği Ignatios Behnam Banni tarafından 1895’de yaptırılan yapı, 2000 yılından beri iki ayrı binada müze olarak hizmet veriyor. Ayrıca Mardin Müzesi, şehrin kalanına uyacak şekilde, yani Mardin evlerinin mimarisinde inşa edilmiş.
Sakıp Sabancı Mardin Kent Müzesi
Savurkapı Mahallesi’nde yer alan Sakıp Sabancı Mardin Kent Müzesi’ne ev sahipliği yapan yapının tam olarak ne zaman yapıldığı bilinmiyor. Tarih boyunca farklı amaçlarla kullanılan yapı, 2007 yılında Sabancı Vakfı tarafından restore edildi. 2009’da da müze ve sanat galerisi olarak hizmete açıldı. İki katlı binanın üst katı Sakıp Sabancı Mardin Kent Müzesi olarak hizmet verirken alt katında da Dilek Sabancı Sanat Galerisi bulunuyor. Üst katta şehrin köklü kültürünü yansıtan tarihi eserleri, alt katta ise çeşitli göz alıcı sanat eserlerini bulabilirsin.
Midyat Kent Müzesi
Ulu Cami Mahallesi’nde yer alan Midyat Kent Müzesi, taş mimariye sahip. Bodrum katı ise kaya içine oyulmuş. 2021 yılında aslına uygun şekilde restore edilen müze, Midyat kültürüne yönelik tarihi eserlerin sergilendiği, otantik bir atmosfer sunuyor. Kentin tarihi zenginliğini keşfedeceğin Midyat Kent Müzesi’ni seyahat rotana eklemeni öneriyoruz.
Meryem Ana Kilisesi ve Patrikhanesi
Meryem Ana Kilisesi 1986 yılında, patrikhane ise 1895 yılında yapıldı. Kilisede kemer, yuvarlak taş sütunlar ve korkuluklar bulunuyor. Patrikhane, 1995 yılından bu yana müze olarak kullanılıyor. Mardin Müzesi’nin hemen yanında yer alan yapı, Midyat’a 25 kilometre uzaklıkta bulunuyor. Patrikhanenin farklı noktalarında çeşitli motifler görebilirsin.
Mardin’in Doğal Güzellikleri
Mardin özellikle yaz aylarında oldukça sıcak. Fakat yemyeşil doğal güzelliklerin bulunduğu çeşitli alanlar, bu sıcaktan uzaklaşıp ferahlamaya imkân tanıyor.
Beyazsu
Midyat’ı Nusaybin’e bağlayan yol üstünde bulunan Beyazsu; sıcak Mardin atmosferinde ferahlamak isteyenler için adeta bir kaçış rotası. Çevresini serinleten Beyazsu Deresi’nin berrak suyu ve bölgenin kendine has yeşillikleri arasında huzurun tadını çıkarabilir, derenin yanı başındaki mekânlarda karnını doyurabilir ve dinlenebilirsin. Midyat ile Nusaybin arasında seyahat ederken dinlenme noktası olarak da kullanabileceğin Beyazsu’ya uğramadan geçme!
Beyazsu, Midyat-Nusaybin yolu üzerinde bulunuyor.
Kamor Millet Bahçesi
Mardin’in yeşil alanlarından bir diğeri de 2019’da hizmete giren Kamor Millet Bahçesi. Basketbol, futbol ve voleybol gibi aktiviteler için alanların bulunduğu, keyifle piknik ve yürüyüş yapabileceğin Kamor Millet Bahçesi, tüm bunların yanında sayısız aktivite imkânı sunuyor. Rahatça dinlenebileceğin, dilediğinde de farklı aktivitelere dahil olabileceğin bu alanı haftanın her günü ziyaret edebilirsin.
Gurs Vadisi
Yüceli Vadisi ismiyle de bilinen Gurs Vadisi, Kızıltepe ilçesinde bulunuyor. İlçe merkezine 18 kilometre uzakta konumlanan vadi, yeşil alanları ve şelalesiyle yoğun ilgi görüyor. Yaz aylarında serinlemek isteyen vatandaşların ve turistlerin uğrak noktalarından olan Gurs Vadisi’nin dört bir yanında eşsiz kareler yakalayabilirsin. Dere, şelale ve doğa üçlüsünü en renkli döneminde görmek için burayı bahar aylarında ziyaret etmeni öneriyoruz.
Savur Çayı
Halkın serinleme noktalarından bir diğeri de şüphesiz Savur Çayı. Mardin’in kuzeyinde konumlanan ve Savur ilçesinin içinden geçen Savur Çayı, sakin suları ve yeşil atmosferiyle dikkat çekiyor. Mardin sıcaklarından ayrılıp ferah bir nefes alacağın bölgede, dilersen derenin farklı noktalarında bulunan tesislerde dinlenebilirsin. Kayıkla dere üzerinde gezinmek de mümkün. Hem renkli hem de serinletici bir deneyim için Savur Çayı seni bekler!
Oldukça uzun olan Savur Çayı’nın bazı noktaları boşken bazı noktalarında da tesisler var. Seyahat planına göre yola çıkmadan önce bu noktaları gözden geçirebilirsin.
Karasu Çayı
Doğa tutkunlarının fotoğraf karelerine renk katan Karasu Çayı, Mardin’in Mazıdağı ilçesinde bulunuyor. Farklı büyüklüklerde şelalelere ev sahipliği yapan çay, doğanın huzur verici sesleri arasında ferahlamayı mümkün kılıyor. Çevresindeki tarihi yapılarla birlikte turistlerin uğrak noktalarından biri olan Karasu Çayı, çevredeki tarım faaliyetlerinde de kilit rol oynuyor. Ayrıca Mardin’in merkezinde Fırat Nehri’ne bağlanıyor.
Kurdise Şelalesi
Artuklu ilçesinin Yardere Köyü’nde bulabileceğin Kurdise Şelalesi, diğer doğal güzellikler gibi en canlı renklerini ilkbahar aylarında gösteriyor. Dara Antik Kenti’ne yaklaşık 4 kilometre, şehir merkezine ise 45 kilometre mesafede konumlanan şelalenin çevresinde, mesire ve piknik alanları bulunuyor. Yılın farklı dönemlerinde farklı renklerle misafirlerini ağırlayan Kurdise Şelalesi, en canlı renklerine ilkbahar aylarında kavuşuyor. Yardere Köyü’ne kadar arabayla gittikten sonra yürüme yoluyla ulaşabileceğin şelalede keyifli vakit geçirebilirsin.
Mardin’de gezilecek sayısız yer olsa da öne çıkanları senin için listeledik. Ama şehirde yapabileceklerin bunlarla sınırlı değil. Mardin’in kendine has yemeklerini keşfetmek için “Mardin’de Ne Yenir?” yazımıza göz atabilir, seyahatin sonrasında sana Mardin’i hatırlatacak eşyalarla şehirden ayrılmak istersen “Mardin’den Ne Alınır?” yazımızdan yararlanabilirsin.
