Doğu Anadolu Bölgesi’nin Yukarı Fırat Bölümü’nde yer alan şehrin geçmişi M.Ö. 6000’li yıllara dayanıyor.

Anadolu’nun ilk şehir devleti olan Arslantepe Höyüğü, bu topraklarda bulunuyor.

Tarih boyunca hep bir cazibe merkezi olarak görüldüğünden birçok kez işgal edilmiş.

En önemli geçim kaynağı kayısı… Öyle ki, dünya kayısı pazarının %74’üne sahip!

Sevimli meydanları, sağlı sollu uzanan caddeleri, geniş parkları ile Malatya’dan bahsediyoruz elbette. Doğu Anadolu Bölgesi’nin Yukarı Fırat havzasında yer alıyor. Doğu Anadolu ve Fırat Nehri’nin en stratejik noktasında bulunduğundan bölgedeki ilk yerleşim M.Ö. 6000’lere kadar uzanıyor.

Malatya’nın önceki isimleri Kültepe tabletlerinde Melita, Hitit tabletlerinde ise Maldia diye geçiyor. Önemli ticaret yolları üzerinde konumlandığından pek çok medeniyet tarafından yağmalanmış, tüm bu saldırılardan korunmak için şehir merkezi iki kez değiştirilmiş.

5 milyon yıl önce sadece bir denizden ibaret olan Malatya, Malatya’nın kurucuları Hititler, Fırat Nehri’nin yakınında 5 bin yıl önce doğan devlet Arslantepe Höyüğü… Sonrasında hemen hemen tüm Anadolu uygarlıklarının egemenliği altına girdiği bir süreç…

Malatya’nın tüm güzelliklerini keşfetmek için hemen Malatya uçak biletinizi alarak, size en uygun Malatya otelinde yerinizi ayırtabilirsiniz.

Malatya’nın gezilip görülmesi gereken yerleri, doğal ve tarihi güzellikleri öyle çok ki…

Malatya Hakkında Kısa Kısa

  • Tarihi ticaret yollarından İpek ve Kral yollarının üzerinde stratejik bir konumda kurulmuş.
  • Türkiye’nin en kalabalık 27. ili.
  • Dünyadaki kuru kayısı ihtiyacının %74’ünü karşılıyor.
  • 170 odalı Silahtar Mustafa Paşa Kervansarayı… Sevenlerin kavuştuğu, küslerin barıştığı Sıddı Zeyneb Kümbeti ve daha niceleri… Malatya’nın Neolitik Çağ’a uzanan tarihi, sizi gizemli bir yolculuğa çıkarıyor.
  • Malatya, tarih boyunca pek çok medeniyetin hakimiyet kurduğu bir şehir. Malatya’da bulunan Türkiye’nin en büyük ve en eski höyüklerinden Arslantepe Höyüğü ise 27 medeniyet ağırlamış.
  • 500 yıllık geçmişiyle Ulu Camii ve eksik minaresi bir türlü bitmeyen Yeni Camii gibi görmeniz gereken birçok cami yer alıyor.
  • En ünlü caddeleri Kanalboyu, Kışla ve Kernek. Tüm bu caddeleri keşfederken Abdullah Usta’nın 52 çeşit dondurmasından da denemek gerek!
  • Arguvan’ın Kızık Köyü’ndeki balıkların bulaşıkçı olduğunu biliyor muydunuz? Köylülerin suya tuttuğu tencere, tava ve tabaklardaki kırıntıları temizleyerek beslenen bulaşıkçı balıklar, burada kutsal kabul ediliyor.

Dünyadaki kuru kayısı ihtiyacının %74’ünü karşılayan Malatya’da kayısının her çeşidinin tadına bakmalısınız.

Malatya’nın Tarihi Yerleri

Arapgir Kalesi

Arapgir İlçesinin Osmanpaşa Mahallesi’nde sarp kayaların içine, savunma amacıyla inşa edilmiş. Hakkında pek bilgi olmayan Arapgir Kalesi’nden günümüze yalnızca duvar kalıntıları ulaşabilmiş.

Arslantepe Höyüğü

2014 yılında UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi’ne alınan Arslantepe Höyüğü, Türkiye’nin en büyük höyüklerinden biri. Malatya’da görmeniz gereken en önemli tarihi yerlerin başında gelen höyüğün binlerce yıllık tarihinde, Hititlerden Roma ve Bizans’a kadar birçok medeniyetin izlerini de görebilirsiniz.

Arslantepe Höyüğü ile ilgili bir diğer ilginç bilgi ise; buradaki yerleşim ile birlikte yerel bir hakim sınıfın ortaya çıkışı ve bu kişilerin ekonomik, dini, politik gücü de ellerinde bulundurması. Bu sebeple Anadolu’daki ilk şehir devleti olma özelliğine de sahip.

Duvarlarında siyasi gücün sembolize edildiği pek çok renkli figür ve rölyef ile erken devlet sisteminin izlerine rastlanan höyük, dünyadaki en eski kılıçlara da ev sahipliği yapıyor. Tüm bu değerleri sebebiyle 2019’un Şubat ayında UNESCO Dünya Mirası kalıcı listesine girmek için başvuru yapılacak.

Türkiye’nin en büyük höyüklerinden biri olan Arslantepe Höyüğü’nde birçok uygarlığın izine rastlayabilirsiniz.

Malatya Kalesi

Battalgazi ilçesinde bulunan kale, il merkezinden 10 km kuzeyinde yer alıyor. Yapımına M.S. 78 yılında Titus Livius’un başlattığı kale, Bizans İmparatoru Justianus döneminde tamamlanmış.

Zaman içinde harap olmuş, Danişmentliler döneminde ise restore sürecine girmiş olan kale ne yazık ki günümüze yıkık bir halde ulaşabilmiş.

Yusuf Ziya Paşa Bedesteni

Klasik Osmanlı kapalı çarşı mimarisine sahip olan Yusuf Ziya Paşa Bedesteni, Malatya’nın Darende ilçesinde bulunuyor. Yapımında kesme ve moloz taş kullanılmış olup, Zaviye Mahallesi’ndeki mezarlığın içinde yer alıyor. 2005 yılında restorasyon çalışması yapılan bedesten, Darende’ye yolu düşenlerin mutlaka görmesi gereken yerlerden.

Beş Konaklar

Geleneksel Malatya konaklarının mimari özelliklerini yansıtan Beş Konaklar, 1900’lü yıllarda inşa edilmiş. Saray Mahallesi’nin Sinema Caddesi üzerinde yer alan konaklar yan yana yapılmış iki katlı beş konaktan oluşuyor.

Cumbalı şirin konakların arkasında ise meyve ağaçları bulunuyor. Bu ağaçlar arasında ilk sırayı alan tabii ki altın kayısı ağaçları.

Malatya’nın geleneksel mimarisinin zarif örneklerinden Beş Konaklar, 1900’lü yıllarda inşa edilmiş.

Karakaş Konağı

1875-1880 yılları arasında yapılan Karakaş Konağı, kerpiçten yapılmış iki katlı bir konak. Üst katı yazlık kullanıma göre düzenlenmiş, alt kat ile birbirinde ahşap merdivenle bağlı olan konak, 1989’da tescil alınarak koruma altına alındı.

Somuncu Baba Türbesi ve Külliyesi

Ömrünün son zamanlarını Darende’de yaşadığı bilinen Somuncu Baba’nın külliyesi de burada yer alıyor. Somuncu Baba Külliyesi’nde; Somuncu Baba Türbesi, Hulusi Efendi Haziresi, Somuncu Baba Müzesi, Hamidiye Çarşısı, Abdesthaneler, Şeyh Hamid-i Veli Kütüphanesi, Kudret Havuzu, Somuncu Baba Çilehanesi, Tohma Kanyonu ve mesire alanları bulunuyor.

Silahtar Mustafa Paşa Kervansarayı

Malatya gezilecek yerler listenizin ilk duraklarından biri de Silahtar Mustafa Paşa Kervansarayı olmalı. Battalgazi ilçesinde, IV. Murat’ın silahtarı Bosnalı Mustafa Paşa tarafından yaptırılan kervansaray, Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nde de yer alıyor.

Klasik bir Osmanlı kervansarayı olup, dış mekanları dükkan olarak kullanılmış. Kervansarayın bir havuz ve bir hancı odası da bulunuyor.

Tipik bir Osmanlı kervansarayı olan Silahtar Mustafa Paşa Kervansarayı, Malatya’da uğramanız gereken ilk noktalardan.

Malatya’nın Camileri

Melik Sunullah Camii

Malatya’nın önemli ibadet yerleri arasında bulunan Melik Sunullah Camii, halk arasında Vaiz Baba ve Koca Vaiz olarak da biliniyor. Ulu Camii’nin batısında bulunuyor, orijinalliğini yitirmiş olsa da mescit ve türbesi günümüze kadar ulaşmış. Minaresi orijinal halini günümüze kadar koruyan cami, kitabesinde yazana göre 1393 yılında yapılmış.

Yeni Camii (Hacı Yusuf Camii)

Kesme taştan inşa edilen Yeni Camii, Malatya’nın merkezinde bulunuyor. 1912’de yapılan cami, eskiden Teze Cami olarak anılıyordu. Akşam ışıklandırmaları ile çok güzel bir manzara sunuyor. Doğu kısımdaki tek şerefeye kadar sağlam olan camide bulunan minare, eski bir camiye ait.

Özellikle akşamları ışıklandırmanın da etkisiyle heybetli bir görünüme bürünen Yeni Camii’yi ziyaret etmeyi unutmayın.

Yusuf Ziya Paşa Camii

Şehir merkezinde bulunduğundan kolayca ulaşabileceğiniz Yusuf Ziya Paşa Camii, kitabesinde yazdığına göre 1793’te Yusuf Ziya Paşa tarafından yaptırılmış. Yapımında moloz ve kesme taşların kullanıldığı cami de Malatya’da görmeniz gerekenler arasında bulunuyor.

Battalgazi Ulu Camii

1224 yılında I. Alaaddin Keykubat döneminde yapılan Ulu Camii, yıllara meydan okuyor. Mimari özellikleri bakımından İran’daki Büyük Selçuklu İmparatorluğu geleneğini Anadolu’da taşıyan ilk ve tek örnek olma özelliğine sahip. Caminin ilk döneminden bu yana çeşitli eklemeler ve yenilenmeler sonucunda orijinalliğinin değiştiği bilinse de Malatya’nın en önemli tarihi camileri arasında yer alıyor.

Malatya’nın en önemli tarihi camileri arasında bulunan Battalgazi Ulu Camii, 1224 yılına tarihleniyor.

Malatya’nın Müzeleri

Malatya Arkeoloji ve Etnografya Müzesi

Malatya, oldukça köklü bir tarihe sahip olduğundan arkeolojik ve etnografik eserler bakımından da zengin. Müzede sergilenen ürünler kum ocakları ve kum kayalarında, Karakaya Baraj Gölü suları altında, Değirmentepe, Caferhöyük ve Arslantepe Höyük gibi önemli alanlarda yapılan kazılardır. Pek çok uygarlığa ait ürünlerin sergilendiği Malatya Müzesi’ne mutlaka uğramalısınız.

Beşkonaklar Etnografya Müzesi

İki binadan oluşan Beşkonaklar Etnografya Müzesi, Malatya’nın şehir merkezinde bulunuyor. Yöre halkının geçmiş dönemde giydiği kıyafetler, kullandığı eşyalar, aksesuarlar, mutfak ürünleri, müzik aletleri, cep saatleri, yüzükler, el işleri gibi pek çok ürün yer alıyor. Müzenin ziyaret saatleri ve ücreti ise şöyle:

15 Nisan / 2 Ekim
Yaz Ziyaret Açılış Saati: 08.00 – 16.45

3 Ekim / 14 Nisan
Kış Ziyaret Açılış Saati: 08.00 – 16.45

Giriş Ücreti: Ücretsiz

Atatürk Evi

19. yüzyıl Osmanlı yapısı olan ve 1931 ve 1937 yıllarında Atatürk’ün Malatya’yı ziyareti sırasında kullandığı bina, günümüzde Atatürk Müzesi olarak hizmet veriyor. Girişin solunda Atatürk kitaplığı, sağdaki ilk odada da Atatürk’ün ziyaret anında kullandığı masa ve koltuk bulunuyor. Cumhuriyet dönemi fotoğraflarını da görebilirsiniz.

Ziyaret Saatleri: 08.00-16.45

Giriş Ücreti: Ücretsiz

Malatya’nın Doğal Güzellikleri

Orduzu

Malatya’nın minik bir kasabası olan Orduzu, Malatya Kayısı Festivali’nin düzenlendiği yer olması sebebiyle önemli bir konumda. Arslantepe’ye de ev sahipliği yapan Orduzu, kayısı bahçeleri ve lahanaları ile ünlü. Orduzu’ya gitmişken dereyi, mesire alanını ve Pınarbaşı mesire alanını görmelisiniz.

Malatya’da mutlaka görmeniz gereken yerler arasında Orduzu bulunuyor.

Gelincik Tepesi

Orduzu’nun kuzey doğusunda yer alan Gelincik Tepesi, uzaktan bakınca tıpkı insan siluetlerine benzeyen sıralı taşlarıyla ünlü olup, adını bir rivayetten almış.

Gelincik Tepesi Efsanesi: Efsaneye göre, padişahın oğlu Arslantepe Höyüğü’nün arkasındaki köyde yaşayan yoksul bir kıza gönlünü kaptırır. Gözü kızdan başkasını görmeyip yemeden içmeden kesilince padişah hiç istemeden de olsa kızla evlenmesine razı olur ve dillere destan bir düğün yapar. Gelinin ailesi hiç mutlu değildir, gelin de gitgide zenginlerin hayatına adapte olup kendi ailesini küçük görmeye başlamıştır. Düğünden sonra gelin, askerlerle birlikte ilerleyen gelin alayını durdurur ve annesinin evinde unuttuğu süpürgeyi getirmelerini ister. Askerler süpürgeyi almaları gerektiğini ilettiklerinde ise anne: “Gelinlik tacınla, gelinliğinle, askerinle, alayınla taş kesil!” diye beddua eder. O anda tüm alay ve askerler taşa dönüşüp şu anki Gelincik Tepesi’ni meydana getirir.

Günpınar Vadisi

Darende ilçesinde bulunan Günpınar Vadisi; minik şelaleleri, minik göletleri, mağaraları ve kanyonuyla Malatya’nın doğal güzelliklerinin bir birleşimi gibi. Doğa yürüyüşü yapabileceğiniz bu 2 km uzunluğundaki vadide, fotoğraf çekmeyi de unutmayın. Günpınar Şelalesi ile kaynağı arasında yer alan vadi, Türkiye’nin sayılı doğal şelalelerinden biri.

Kayseri yönünde ilerlerken Darende’yi 3 km geçip sola saptığınızda yol sizi doğruca şelaleye götürecek. Metrelerce yükseklikten dökülen şelalenin eşsiz manzarasını uzun uzun izlemelisiniz. Şelalenin yakınlarında bulunan tesislerde yemek yiyebilirsiniz.

Günpınar Vadisi’ndeki şelalenin huzurlu sesine kulak verin…

Karamildan Tepesi

Malatya – Elazığ kara yolu üzerinde bulunan 1021 metre rakıma sahip Karamildan Tepesi, özellikle tarih meraklılarının ziyaret etmesi gereken bir yer. 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı olan tepenin çevresinde kale burçlarına ait kütleler, üstünde ise Roma ve Bizans dönemlerine ait pithos parçaları bulunuyor.

Nemrut Dağı

Malatya seyahatinizde, Kommagene Kralı I. Antiochos’un Nemrut Dağı’nın yamaçlarında yaptırdığı mezarı, anıtsal heykelleri de görmelisiniz. 8-10 metre yüksekliğindeki dev heykeller kireç taşından yapılmış. Helenistik dönemin en heybetli kalıntılarından olan bu yapılar, Antiochos’un tümülüsü ve kutsal alanlarıydı. Kralın kemiklerinin ve küllerinin ana kayadaki bir oyuğun içine konulduğu ve üstünün Tümülüs ile örtüldüğü düşünülüyor. Yazıtlarda da mezar yeri bu şekilde tasvir ediliyor; fakat bugüne kadar kimse keşfedemedi.

Batı ve doğunun köprüsü diyebileceğimiz Nemrut Dağı’nda, aslan ve kartal heykellerinin yanı sıra müthiş bir aslanlı horoskop da yer alıyor. Helenistik, Pers ve Kommagene uygarlıklarına özgü tekniklerle harmanlanarak yontulan heykeller, kesinlikle görülmeye değer.

Kommagene Krallığı’nın yok olmasıyla birlikte tüm bu eserler neredeyse 2 bin yıl boyunca yalnızlığa terkedildi. 1881 yılında bölgede gezintiye çıkan Alman bir mühendis tarafından fark edilip inceleme başlatıldı.

Malatya seyahatinizde Nemrut Dağı’nda 8-10 metrelik kireç taşından yapılan heykelleri mutlaka ziyaret etmelisiniz.

Levent Vadisi

Doğa tutkunları için harika bir manzara izleme noktası olan Levent Vadisi, Malatya’nın doğal güzellikleri arasında bulunuyor. Son 5 yılda yapılan çalışmalar sonucu turizme kazandırılan vadinin, UNESCO’ya girebilmesi için de gerekli başvuruların yapılacağı açıklandı.

Vadideki mağaralar, derin uçurumlar, çukurlar ve enteresan yüzey şekillerini gördükçe ‘iyi ki gelmişim!’ diyeceğiniz bir güzellikten bahsediyoruz. Malatya’nın Akçadağ ilçesinde bulunan vadi, neredeyse 65 milyonluk geçmişe sahip.

28 km uzunluktaki Levent Vadisi’nde trekking yapabilir, müthiş doğa manzarasının fotoğraflarını çekebilirsiniz. “Ben yürümem, tüm vadiyi de gezemem. Bana vadinin en önemli kısımlarını saysan yeter.” Diyenlerdenseniz gitmeniz gereken noktalar; Kozalak Köyü, Taşköy, Bağköy ve Küçükkürne. Buralar mağaralar ve ilginç taşların yoğun olduğu yerler.

Tüm bu doğa harikasının yanı sıra tüm Levent Vadisi’ni izleme şansı bulabileceğiniz seyir terasına mutlaka çıkın. Bir benzerine Safranbolu’da rastlayabileceğiniz tamamı camdan oluşan teras, dik bir kayaya çelik kolonlarla bağlı.

Özel aracınızla gelmek isterseniz terasın otoparkını kullanabilirsiniz. Yaz-kış harika bir manzaranın sizi beklediği vadinin kışın bembeyaz bir örtüyle kaplandığını da hatırlatalım.

Nasıl Gidilir: Özel aracıyla gelmek isteyenler Malatya-Kayseri karayolunu takip ederek Levent Köyü’ne sapmanız gerekiyor. Özel aracı olmayanlar ise Malatya merkezden saat başı kalkan Levent Köyü minibüslerini kullanabilir. Vadiye giriş ise şimdilik ücretsiz.

Karakaya Baraj Gölü

Baraj yapımında oluşan Karakaya Baraj Gölü ve Atatürk Barajı’ndan sonra ikinci büyük baraj olan Karakaya Barajı, Malatya seyahatinizde görebileceğiniz noktalardan. Türkiye’nin en uzun demiryolu köprüsü Karakaya Baraj Gölü’nün üzerinde bulunuyor. gölün çevresindeki tesislerde konaklayabilir, bölgede birkaç gün zaman geçirebilirsiniz.

Atatürk Barajı’ndan sonra ikinci büyük baraj olan Karakaya Barajı, Malatya’nın turistik noktalarından.

Tohma Kanyonu ve Kudret Havuzu

Darende’de bulunan Tohma Kanyonu, oldukça dik yamaçlardan oluşuyor. Tırmanış sporcuları için tam bir cazibe merkezi konumundaki kanyon, rafting severlerin de uğrak noktası. Fotoğraf tutkunlarına oldukça güzel malzemeler sunan Tohma kıyısında keyifli bir doğa yürüyüşü yapabilirsiniz.

Termal ve kaplıca suyundan yararlanmak isterseniz, kanyonda yer alan Kudret Havuzu’nu değerlendirebilirsiniz. Cilt hastalıklarına, romatizmal hastalıklara, eklem ve kas ağrılarına iyi geldiği söylenen Kudret Havuzu, her sene ziyaretçi akınına uğruyor. 80-120 ve 150 cm derinliğindeki birbirine bağlı 3 havuzla hizmet veren havuz, ışıklandırma sayesinde gece saatlerinde de termal olanaklardan yararlanma imkanı sunuyor.

Darende’de yer alan Tohma Kanyonu, dik yamaçları ile dağcılar için mükemmel bir tırmanma alanı.

Malatya Hakkında

Malatya’nın biri merkez olmak üzere toplam on dört ilçesi bulunuyor. 1990 sayımında 333.000 olan nüfusunun büyük kısmı ilçe merkezinde, yaklaşık 50.000 kadarı ise köylerde yer alıyor. Doğal güzelliklerine doyum olmayan kentin başlıca akarsuyu Fırat Nehri olup, güneyinde Malatya Dağlarıyla çevrili. Malatya’nın plaka kodu ise 44.

Malatya’nın ekonomisi tarıma dayalı. Başlıca tarım ürünleri ise pamuk, şekerpancarı, tütün, buğday, arpa…

Malatya’nın ilçeleri şu şekilde:

  • Akçadağ
  • Arapgir
  • Arguvan
  • Battalgazi
  • Darende
  • Doğanşehir
  • Doğanyol
  • Hekimhan
  • Kale
  • Kuluncak
  • Pütürge
  • Yazıhan
  • Yeşilyurt

Yorumlar