2000 yıl önce dünyada nasıl bir hayat vardı? Günlük yaşam akıp giderken insanlar neler yapıyordu? Yapılaşma nasıldı mesela… Bunları görmek hatta yaşamak isterseniz, yeryüzündeki nadir bozulmamış antik kentlerden biri olan Pompei’yi mutlaka ziyaret etmelisiniz.

shutterstock_166016213

Vezüv Yanardağı’nın eteklerinde küçük bir liman şehri olan Pompei (faciayı yaşayan antik kent Pompeii olarak anılıyor), dönemin en önemli ticaret merkezlerinden bir tanesi. Nüfusu hakkında farklı kaynaklarda, farklı farklı bilgilere ulaşmak mümkün. Ancak yaklaşık 20 bin kişilik bir nüfusu olduğu tahmin ediliyor.

pompeii

23 Ağustos 79 senesinde gerçekleşen yanardağ patlaması ile birlikte şehrin üstüne önce küller ve taş parçaları yağmaya başlamış. Aslında öldürücü etkisi az olabilecek bu püskürme, halkın bölgeden uzaklaşmak yerine evlerine kapanması sonucu çok daha büyük bir felakete dönüşmüş. Ölümlerin en büyük sebebinin patlama esnasında ortaya çıkan zehirli gazlardan olduğu düşünülüyor. Bölgeyi meşhur eden unsurlardan biri olan taşlaşmış bedenlerin elleriyle yüzlerini ve burunlarını kapatır haldeki pozisyonları da bu tahmini güçlendiriyor.

Fotoğraf: Onur Ayhan

Fotoğraf: Onur Ayhan

Felaketin ardından küllerin altında kalan şehir, yaklaşık 2000 sene sonra yapılan kazılar sonucu gün yüzüne çıkartılmış. Bu çalışmalar esnasında, yanardağdan püsküren örtü altında kalan insan bedenleri çürümüş ancak kalan boşluklara doldurulan bir çimento-kireç karışımı, insanların ölmeden hemen önceki son hallerini tüm detaylarıyla gün yüzüne çıkarmış.
Pompei’ye iki defa gitme şansım oldu. İlk gittiğimde bakımda olan bazı yerlere ikinci gidişimde girme şansı buldum.

Pompeii’de En Çok İlgi Görenler

Taştan Bedenler

Üzerlerindeki kıyafetlerin, sandaletlerin detaylarını hatta neredeyse tırnağına, yüzündeki mimiğe kadar her şeyi görebiliyorsunuz. Bu bedenler zaman zaman sergi için dünyayı geziyorlar ancak yerinde görmek bambaşka bir tecrübe…

Fotoğraf: Onur Ayhan

Fotoğraf: Onur Ayhan

Dükkanlar

Özellikle yemek üzerine çok fazla dükkan varmış. Bar tezgahları, tezgahlarda içi yemek dolu anforaları yerleştirmek için açılmış delikler, dükkanların sürgülü kapılarının kanalları bile duruyor. Kimi korunmuş, kimi yıkılmış kalıntılardan depo bölümlerini, evlerin içinde suyu taşımak için kullandıkları kurşun boruları görmeniz mümkün. Zaten o dönemde kurşun zehirlenmesine bağlı da çok ölüm olduğu tespit edilmiş.

pompeii-yemek-dukkanlari

Tabelalar

Aslında tabela denemez, duvara boya ile yazılmış yazılar… Bazı dükkanların isimleri bile günümüze kadar gelebilmiş. Asillerin evlerinin bulunduğu bölgede bir terzinin duvarındaki ‘Cornelium’ yazısı ilk günkü kadar net. Yine şehir duvarlarında, o dönemde yapılacak bir seçimle ilgili propoganda yazılarını da görmek mümkün. Bu yazıların hepsi cam panellerle koruma altına alınmış.

Sıçrama Taşları

Şehirde kirli sular sokaklara dökülüyor ve yokuş aşağı gönderiliyor. Hatta içindeki amonyaktan dolayı temizlik amacıyla kullandıkları idrarlar da bu suların bir parçası. Bu sebeple insanlar karşıdan karşıya geçerken yola basmak istemiyorlar. Çözüm olarak da belirli aralıklarla kaldırımlarla aynı yükseklikte sıçrama taşları koyulmuş. Bu taşların üzerine basarak rahatça yolun karşısına geçiyorlar.

Sıçrama taşlarının arasında ise at arabalarının geçebileceği teker boşlukları bırakmışlar. Bu boşluklar günümüzdeki tren rayı genişliği ile aynı ölçüde. Yani 2000 sene hatta çok daha öncesinden belirlenmiş bazı standartlar günlük hayatımızda hala bizimleler…

pompeii-sicrama-taslari

Limon ve Limonata

Volkanik bölgelerdeki topraklar mineral açısından çok zengin olurlar. Bu sebeple bu bölgelerdeki bitkiler de alışılagelmişin biraz daha dışında olur. Pompei ve çevresinde de volkanik toprağın bereketini limonlarda gözlemek mümkün. Boyutu kavun kadar hatta daha büyük (bölge halkı bebek kafası diye örnek vermeyi çok seviyor) olan limonların tadı da çok güçlü. Antik şehrin hemen girişindeki büfelerden hem kiloyla limon alabilir (Napoli’de çok daha ucuz) hem de buz gibi bir limonata içebilirsiniz. Benim gibi sıcakta gaza gelip en büyük boydan alırsanız mideniz ekşiyebilir, çünkü dediğim gibi gerçekten çok güçlü bir tadı var.
pompeii-lets-go-ara-benner-825x220

Hatıra Eşyaları ve Takılar

Pompei’nin hemen girişinde kurulu pazar alanında bölgeye ait pek çok hediyelik eşya bulmanız mümkün. Dünyanın her yerinde karşılaşmaya alışık olduğumuz magnetler, küçük alçıdan figürler burada da var. Ayrıca lav taşından yapılmış bileklik, yüzük gibi takılar da satıyorlar. Her ne kadar onların Uzak Doğu’da üretildiğine emin olsam da (satıcılar tabii ki tam aksini iddia ediyor), Pompei’den bir hatıra olarak eşe dosta hediye etmek için yanımda bir miktar getirdim.

Mert Doğru

Yorumlar