Tarihin en eski zamanlarından beri birçok uygarlığa ev sahipliği yapan İç Anadolu’nun en köklü ve en eski yerleşim yerlerinden biri: Kayseri… Erciyes Dağı’nın eteklerine kurulmuş şehir, tarihî ve kültürel zenginlikleriyle geçmişin izlerini günümüze taşıyor. Köklü tarihi ve doğal güzelliklerinin yanı sıra zengin mutfağı da Kayseri’yi Kayseri yapan yanlarından biri.
Kayseri mutfağı dendiğinde aklına yalnızca pastırma ve mantı geliyorsa orada dur! Çünkü Selçuklu’dan Osmanlı’ya uzanan köklü tarihsel geçmişi, Kayseri mutfağına et yemeklerinden hamur işlerine kadar eşsiz lezzetler kazandırmış. Şimdi seni kimini bildiğin, kiminiyse ilk kez duyacağın eşsiz lezzetler arasında bir yolculuğa çıkarıyoruz. Hazırsan Kayseri lezzetleri turu başlıyor!
Kayseri’nin Meşhur Yöresel Yemekleri
Kayseri’nin meşhur lezzetleri hem göze hem damaklara hitap ediyor. Bu listeyi okurken çok da aç olmamanı öneririz. Çünkü kendini bir anda Kayseri uçak bileti ararken bulabilirsin!
Kayseri Mantısı
Mantı, şüphesiz ki Türk mutfağının vazgeçilmez lezzetlerinden biri. Hatta yalnızca Türk mutfağında değil birçok ülkenin mutfağında da farklı versiyonlarını bulmak mümkün.
Kayseri mantısının ünü en başta boyutundan gelir. Öyle ki bir kaşığa 40 mantı sığdırma efsanesi Kayseri mantısından çıkmış. Özenle hazırlanan ve reyhanla lezzetlendirilmiş kıymalı iç harcı ve salçalı suda pişirilerek daha sulu servis edilmesi, onu bu kadar ünlü yapan özelliklerinden bazıları… Son olarak sarımsaklı yoğurt, nane ve kızgın tereyağı… İşte efsane Kayseri mantısı artık hazır!
Bu efsane lezzeti, Kayseri’deki pek çok restoranda deneyimleyebilirsin. Tabii Kayseri’de pek çok farklı mantı tarifiyle karşılaşabileceğini de belirtelim.
Yağlama
Yemek programlarıyla ününe ün katmış olan yağlamayı yerinde denemelisin! Şebit adı verilen ve incecik açılarak sacda pişirilen hamurların üzerine kıyma, domates, soğan, salça ve baharatlarla hazırlanan iç harcın yayılmasıyla kat kat hazırlanan yağlama, sarımsaklı yoğurtla servis ediliyor.
Kat kat hazırlanmış, dumanı üstünde önüne gelen yağlamayı iki şekilde yiyebilirsin; çatalla veya elle… Burada karar senin olsa da unutma, yağlama asla bıçakla kesilmez!
Kurşun Aşı
Şöyle sıcak sıcak bir sulu yemek arıyorsan Kayseri mutfağı yine gönlünü fethedecek bir lezzetle karşında! Kurşun aşı, yapımı oldukça meşakkatli lezzetlerden biri. Dana etinden hazırlanmış ve içerisinde bulgur olan köfteler misket büyüklüğünde yuvarlanarak kavruluyor. Ardından biber ve domates salçasıyla hazırlanmış suyun içinde haşlanıyor. Ayrı bir yerde haşlanmış mercimek ve nohut da bu karışıma eklenerek kurşun aşı hazırlanmış oluyor. Kurşun aşı genellikle evlerde misafirlere ikram edilen bir lezzet olsa da Kayseri’nin birçok restoranında bu lezzeti tatman mümkün.
Pöç Kebabı
Kayseri’nin meşhur yemekleri arasında bir efsane: pöç kebabı veya yöresel söylenişiyle pöç. Pöç, dananın kuyruk sokumu kemiğinde yer alan kısmın adı. Pişirmeden önce güzelce temizlenen pöç, önce tuz ve karabiberle marine edilir. Ardından toprak güveç kaplarına sıkı sıkı iki sıra dizilir. Ardından bu toprak kaplar fırına verilir. İşin sırrı tam da bu noktada başlar!
Pöç fırınları özel taş fırınlardır ve pöç kebabı odun ateşinde pişer. Bu ateş çok yoğun olmaz. Çünkü pöç kebabı çok düşük bir ateşte uzun süre pişer. 16-18 saat kadar pişen pöç bu sürede kendi yağını ve suyunu salar. Kemikli bir et olduğu için aynı zamanda sağlam bir kolajen deposudur.
Hem tadını unutamayacağın bir lezzet şöleni yaşamak hem kolajen etkisiyle gençleşmek! Daha ne olsun? Pöç kebabını nerede yiyeceğin konusunda çok alternatifin var. Özellikle çarşı içindeki pöç lokantalarında bu lezzete ulaşabilirsin.
Develi Cıvıklısı
Kayseri mutfağı demek bir anlamda da hamur işi demek. Tam da bu yüzden birbirinden lezzetli hamur işlerini Kayseri’de bulabileceğinden şüphen olmasın. Develi cıvıklısı da bu lezzetlerden biri. Adını Kayseri’nin Develi ilçesinden alan bu lezzetli yiyecek bir tür pide. Fakat bildiğin pidelerden biraz farklı. Develi cıvıklısının hamuru oldukça özel. Buğday unundan elde edilen hamurun çok ince açılması gerekir. Asıl lezzetse iç harcından gelir.
Koyunun bel ve kaburga etleri, sinirlerden arındılır ve çift bıçakla elde kuşbaşı olarak doğranır. Bir gün dinlenen etlerin içine ince kıyılmış soğan eklenir. Bazı restoranlarda domates ve biber de çok ince doğranmak şartıyla harca katılabilir. Özenle hazırlanan bu iç harç, ince açılan hamurun üzerine serildikten sonra develi cıvıklısı fırına verilir.
Develi cıvıklısı fazla harlı olmayan odun ateşinde pişer ve servis edilirken üzerine ince kıyılmış maydanoz eklenir. Kayseri’de birçok restoranda lezzetli bir develi cıvıklısı yiyebilirsin. Bu lezzet için de çarşı içinde yer alan restoranları tercih edebilirsin!
Yağ Mantısı
Kayseri mutfağından tek çeşit mantı beklemek hata olur. Mantının birçok farklı çeşidini bünyesinde barındıran bu eşsiz mutfağın en lezzetli yemeklerinden biri de yağ mantısı. Klasik mantıdan en önemli farkı, hamurunun mayalı olması ve haşlanarak değil kızartılarak yapılması.
Yağ mantısı için öncelikle hamur mayalanır. Ardından klasik mantı içi gibi bir iç hazırlanır. Yağ mantısının hamuru da kare şekilde kesilir ancak boyutları ortalama el ayası büyüklüğündedir. Yine klasik mantı gibi köşelerinden birleştirilerek kapatılan yağ mantıları kızgın yağa atılarak altın rengi olana kadar kızartılır. Elbette salça ve tereyağıyla hazırlanmış sosu ve sarımsaklı yoğurdu da unutmayalım.
Sucuklu Köfte
Türk mutfağında köftenin yeri başka ve birçok kişi için köfte, şüphesiz kırmızı çizgi. Peki, bizim için köfte bu kadar önemliyken zengin mutfağıyla damakları şenlendiren Kayseri’nin kendine has bir köftesi olmaz olur mu? Elbette var! Sucuklu köfte, Kayseri’nin eşsiz lezzetlerinden biri.
En baştan bilmelisin ki bu köftenin içinde sucuk yok. Onun yerine kıyma, Kayseri’de sucuk baharatı olarak bilinen özel bir karışımla harmanlanıyor. Sucuk baharatı genellikle kimyon, sarımsak, pul biber, karabiber, tarçın gibi baharatlardan oluşsa da her ustanın reçetesi farklı olabilir.
Pastırma
İşte listenin en ünlü lezzetlerinden biri: Kayseri pastırması! Pastırmanın hazırlığı oldukça meşakkatli. Yapımında sığırın sırt, boyun ve karın kenarlarından ayrılan etler uzun süren işlemlerden geçiyor. Tuzlanması, yıkanması, birkaç kez açık havada kurumaya bırakılması ve sonunda çemenlenmesiyle Kayseri pastırması o bilinen lezzetine ulaşıyor.
Peki, Kayseri pastırmasının o kendine has kırmızı renginin nereden geldiğini merak ediyor musun? Bu renk tamamen doğal! Kayseri’de yer altı sularında nitrat bulunuyor ve yıkama işlemi sırasında kullanılan bu sular nedeniyle pastırmalar bu harika rengi alıyor.
Gelelim önemli tartışmalardan birine: Pastırma çemenli mi yenir çemensiz mi? Elbette bu tamamen damak tadıyla ilgili bir konu. Kimileri pastırmayı çemensiz tercih etse de asıl olan çemenlidir. Kayseri’nin çeşit çeşit pastırmalarını keşfetmek için Pastırmacılar Çarşısı’nı ziyaret etmeyi unutma. Pastırmacılar Çarşısı, Kayseri’de gezilecek yerler arasında en favori mekânlardan biri!
Çiriş Yemeği
Çiriş yemeği, yabani pırasa olarak da bilinen çiriş otuyla hazırlanan yöresel bir lezzet. Yalnızca Kayseri ve Erzurum yöresinde ve bahar aylarında bulunan çiriş otu, soğan ve salçayla kavrularak lezzetli bir yemek hâline getiriliyor. Bazı yörelerde içine bulgur veya pirinç de ekleniyor. Üzerine yoğurt katılarak servis edilince de ortaya ekmek bana bana yemelik efsane bir tat çıkıyor. Çiriş yemeği genellikle ev hanımları tarafından yapılsa da bazı esnaf lokantalarında da bu yemeği tadabilirsin.
Tandır Böreği
Kayseri mutfağının köklü lezzetlerinden biri olan tandır böreği hem doyurucu hem damak çatlatan bir lezzet. Mayalı ve tahinli hamuru, kıymalı iç harcı ve tandırda pişirilmesi tandır böreğini bambaşka bir boyuta taşıyor. Özellikle özel günlerde, kalabalık sofralarda kendine yer bulan bu börek, ince açılmış hamurların arasına özenle hazırlanan kıymalı harcın yerleştirilmesiyle yapılıyor.
Elbette şimdilerde normal fırınlarda da pişirilse de bu tandır böreğinin lezzetinden hiçbir şey eksiltmiyor. Kayseri’de tandır böreği genellikle kahvaltı sofralarında veya çay saatlerinde ikram ediliyor. Eğer bu lezzeti ilk kez deneyeceksen sana küçük bir öneri: Yanına sıcacık bir bardak çay almayı sakın unutma!
Arabaşı Çorbası
Arabaşı çorbasını daha önce tatmamış olsan bile adını mutlaka duymuşsundur. İç Anadolu’da her şehrin kendisinin addettiği bu çorba elbette ki Kayseri mutfağının da demirbaşlarından biri. Hem şifa hem lezzet deposu olan arabaşı çorbasının kilit unsuru hamuru. Arabaşı çorbası; tavuk suyu, salça, yağ ve biraz da unla hazırlanmış olan çorba suyuna ince ince didiklenmiş tavuk etlerinin eklenmesiyle hazırlanıyor.
Kulağa basit gibi gelse de tavuk etlerinin didiklenmesi hayli meşakkatli olabiliyor. Özellikle de kalabalık sofralarda… Ama arabaşının asıl zor kısmı hamurunun hazırlanması. Su, un ve tuzla hazırlanan bu hamurun kıvamı yoğun bir muhallebi gibi olmalı. Tepsiye dökülen bu hamur dolapta 3-4 saat dinlendikten sonra dilimleniyor ve çorbayla servis ediliyor. Eğer ilk kez arabaşı çorbası içeceksen sana önemli bir püf noktası: Kaşığına önce biraz hamur ardından çorbanın suyundan al ve hamuru çiğnemeden tek seferde çorbanın suyuyla beraber yut!
Örgülü Pilav
Kayseri’de misafir ağırlama oldukça önemlidir. Misafir sofralarında her zaman özel ve ağır bir yemek baş köşede olur. Örgülü pilav da misafir sofralarının vazgeçilmez lezzetlerinden. Kuş üzümü, fıstık ve çeşitli baharatlarla hazırlanan iç pilav, şeritler hâlinde kesilip örgü şekli verilen hamurla kaplanıyor ve kızarması için fırına gönderiliyor. Bademlerle süslenerek servis edilen bu pilav, yiyenlere lezzet şöleni yaşatıyor. Şehrin lokanta ve restoranlarında bu lezzeti deneyimleme fırsatı bulabilirsin. Kayseri otellerinin restoranlarında da örgülü pilav tatma şansı yakalayabilirsin.
Tahinli Yaprak Sarması
Yaprak sarma ülkemizin en çok sevilen lezzetlerinden. Kimileri etli sever kimileri zeytinyağlı. Peki, Kayseri mutfağının eşsiz lezzetlerinden tahinli yaprak sarmasını daha önce duydun mu? İşte burada sarma, bambaşka bir boyuta ulaşıyor.
Talas’a ait olan bu eşsiz lezzet oldukça farklı bir iç harçla yapılıyor. Ayva rendesi, pirinç, soğan, şeker, tuz, karabiber ve naneyle hazırlanan iç harç, asma yapraklarına incecik sarıldıktan sonra pişirilen sarmaların üzerine tahin dökülerek servis ediliyor. Hoş kokusu ve benzersiz bir lezzeti olan tahinli yaprak sarmasını birçok restoranda deneyimleyebilirsin.
Gilaburu Suyu
Sırada çok tartışmalı lezzetlerden biri var: gilaburu suyu! Kayseri’de bol bol yetişen gilaburu meyvesinden elde edilen bu içecek; kendine has acımtırak, biraz ekşimsi ama ferahlatıcı bir tada sahip. Ekim ve kasım aylarında toplanan meyveler bol suyla yıkanıyor ve ayıklandıktan sonra kaplara doldurularak üzerine su ilave ediliyor. Bu kaplar, hava almayacak şekilde 3 ay boyunca muhafaza ediliyor. Gilaburu suyu hazır hâle geldikten sonra posası ayrılıyor ve isteğe göre ilave şekerle servis ediliyor. Antioksidan açısından oldukça zengin olan gilaburu suyunun aynı zamanda birçok faydası olduğu da söylenir. Kayseri’ye kadar gitmişken mutlaka bu farklı lezzeti denemelisin.
Kayseri’nin Yöresel Tatlıları
Birbirinden güzel Kayseri lezzetlerini sıraladık. Peki ya bu lezzetlerin üzerine şöyle güzel bir tatlı iyi gitmez mi?
Nevzine Tatlısı
Kayseri’nin yöresel tatlıları dendiğinde nevzine, ilk sıralarda yer alır. Bayram gibi özel günlerde misafirlere hazırlanan bu tatlı, lezzetiyle gönülleri fetheder. Tereyağı, sıvı yağ, un, sirke, tahin, süt, ceviz içi ve kabartma tozuyla hazırlanan hamur tepsiye sıkı sıkı bastırılarak yayılır. Nevzinenin en önemli püf noktası budur. Fırında piştikten sonra su, şeker, üzüm pekmezi ve limon suyuyla hazırlanmış şerbetle ıslatılan nevzine, şerbetli olmasına rağmen aynı anda bir kurabiye hissi de verir. Nevzineyi Kayseri’de birçok pastanede veya hamur işi satan dükkânda bulabilirsin.
Tahinli Katmer
Sırada Kayseri lezzetleri arasında en favorilerden biri olan tahinli katmer var. Bu lezzet, yörede “tahinli” olarak da bilinir ve tel tel ayrılan farklı yapısıyla öne çıkar. Hazırlanan mayalı hamur açılırken üzerine tereyağlı ve tahinli bir sos sürülmesiyle pişirilen bu katmer, üzerine şeker serpilerek ya da şekersiz olarak servis edilir. Kayseri’de birçok fırın ve pastanede bu lezzeti deneyimleyebilirsin.
Aside Tatlısı
Kayseri mutfağının yöresel tatlılarından biri olan aside tatlısı bir nevi un helvası olarak tanımlansa da daha kıvamlı bir lezzet. Aside tatlısı hazırlanırken öncelikle un kavrulur ardından hızlı şekilde su eklenir ve iyice karıştırılarak muhallebi kıvamına gelene kadar pişirilir. Şekeri de eklendikten sonra servis kâselerine alınır ve üzerine ceviz ilave edilerek servis edilir. Bazı tariflerde aside tatlısı pekmezle de yapılır. Kayseri’de birçok pastane ve restoranda bu hafif lezzeti deneyimleyebilirsin.
Güllü Baklava
Güllü baklava, Kayseri mutfağının tescilli lezzetlerinden biri. Aynı zamanda saray lezzetlerinden olan güllü baklava, ismini sahip olduğu gül şeklinden alıyor. Altın renginde, cevizli, bol şerbetli ve çıtır çıtır bu lezzeti Kayseri’deki restoranlarda, pastanelerde ve tatlıcılarda deneyimleyebilirsin.
Taş Kadayıf
Hem pratik hem tadına doyulmayacak kadar muhteşem bir lezzet: taş kadayıf! İçerisine ceviz veya fıstık konularak yarım ay şeklinde kapatılan ve şerbetlenen bir tatlı çeşidi olan taş kadayıf kızgın yağda kızartıldıktan sonra şerbetleniyor. Özellikle evlerde misafir sofralarının vazgeçilmezi olan taş kadayıfı yöresel restoranlarda demli bir çay eşliğinde deneyimleyebilirsin.
Elde Kesme Kadayıf
Kayseri mutfağının önemli özelliklerinden biri de basit malzemelerin ince dokunuşlarla şahesere dönüştürüldüğü lezzetlere sahip olması. Elde kesme kadayıf tam da bu lezzetlerden biri. Oklavayla açılan ve üst üste konularak rulo hâline getirilen hamur, ince ince şeritler şeklinde kesilerek tel kadayıf görüntüsüne getirilir. Tepsiye dizilen ve arasına ceviz konulan bu hamurlar yağlandıktan sonra fırına verilir ve ardından şerbetlenir. Basit ama bir o kadar da lezzetli olan bu lezzeti Kayseri’nin yöresel restoranlarında tadabilirsin.
Kayseri’nin tadı damağında kalacak lezzetlerini keşfetmek için Etstur ile Kayseri otelleri arasından seçenekleri inceleyebilir, bütçene uygun konforlu oteller arasından dilediğin seçimi yapabilirsin!
