Yeni yerler keşfettiğinde aklın genelde kalabalık ve cıvıl cıvıl mekanlardan ziyade; hep dingin, sessiz ve sakin bölgelerde mi kalıyor? Öyleyse sen de bir Cittaslow tutkunusun! Yoksa sen Cittaslow ne demek hala bilmiyor musun? İşte bu kavram, tam da hatıralarından silinmeyen o huzurlu yaşam alanlarını tanımlıyor!
Günümüzde hızlı tüketime “dur” diyebilmek ve daha sürdürülebilir bir geleceği kucaklamak için yapabileceklerimizin sınırı yok. Öyle ki tüm bu tüketim çılgınlığına karşı adeta bir başkaldırı olan “Yavaş Yemek” ve “Yavaş Moda” gibi akımlar son zamanlarda sıkça karşımıza çıkıyor. Peki, “Yavaş Şehir” hareketinin de uzun yıllardır var olduğunu biliyor muydun? Bu yazımızda, ortaya çıktığı ülke nedeniyle dünya genelinde “Cittaslow” olarak adlandırılan bu kavramın derinliklerine iniyor ve sakin şehirlere doğru kısa bir yolculuğa çıkıyoruz!
1. Cittaslow Nedir?
“Citta” ve “slow” kelimelerinin birleşiminden oluşan Cittaslow tabiri, şehirlerde sakin ve sürdürülebilir bir yaşam tarzını teşvik etmeyi amaçlayan uluslararası bir hareketi temsil ediyor. Kökeni İtalya’ya dayanan Cittaslow hareketinin yegane hedefi, küçük şehirlerin yerel kültürlerini korumak ve soluk soluğa bir yaşam tarzından ziyade hayatın tadını sakince çıkarabilmek.
Cittaslow hareketi, takvimler 1999 yılını gösterdiğinde İtalya’nın Greve in Chianti kasabasında ortaya çıkıyor. “Slow Food” yani “Yavaş Yemek” akımının bir uzantısı olarak açığa çıkan bu hareket, şehirlerin hızlı yaşam temposundan uzaklaşarak daha yavaş, dengeli ve kaliteli bir yaşam tarzına geçmesini amaçlıyor. Tabii sindire sindire yaşamanın bir artısı olarak şehirlerin geleneksel dokusu, kültürü ve doğası da korunmuş oluyor. Yerel ekonomiye de katkı sağlayan Cittaslow hareketi, zamanla uluslararası alanda tanınıyor ve köklü bir felsefe olma yolunda hızla ilerliyor.
2. Cittaslow’un Amaçları
Sakin şehir kavramı kulağa basit gibi gelse de bu hareketin her bir adımı aslında çevreyi ve gezegeni koruyan, yerel kültürü kalkındıran, ekonomik sürdürülebilirliği sağlayan etkileri beraberinde getiriyor. Şehirlerin yaşam kalitesini artırarak sakin bir yaşam tarzı sunan Cittaslow hareketi, doğal kaynakları koruma ve çevre dostu uygulamaları teşvik etme yönünde bir felsefeye sahip.
Şehirlerin kültürel mirasını sımsıkı kucaklayan ve bu yolda toplumsal dayanışmayı da açığa çıkaran Cittaslow hareketi, kitlelere hep birlikte sakince ve huzur içinde yaşama imkanı tanıyor. Çünkü Cittaslow felsefesine göre hızlı tüketimin giderek yükselişe geçtiği modern kentlerde ne yazık ki hayatın tadına yeterince varamıyor, var olan kaynakların hızla tükenmesine sebep oluyor ve yaşadığımız bölgenin kendine has özelliklerini tahrip etmiş oluyoruz.
3. Cittaslow Üyelik Kriterleri
Bir şehrin veya yerleşim yerinin Cittaslow ünvanını alabilmesi için belirli kriterlere sahip olması gerekiyor. En basit örneğiyle, toplu taşımanın yaygınlaştırılması bile Cittaslow kentlerinde uygulanması gereken adımlardan biri. Bunlardan en önemlisi çevre dostu uygulamaların ve kültürel mirası koruyup kollayan bir anlayışın yaygın olması.
Örnek bir Cittaslow şehrinin atık yönetimi ve enerji tasarrufu konusunda da belirli kriterleri yerine getirmesi gerekiyor. Öte yandan yerel ekonomiyi kalkındıran adımlar da Cittaslow şehirlerinde var olması gereken özelliklerden biri. Gelişmiş altyapı ve kentsel yaşam politikaları da şehirlerin Cittaslow kategorisine girebilmesi için karşılaması gereken kriterler arasında yer alıyor.
4. Cittaslow Hareketinin Yayılımı
Cittaslow hareketi ilk olarak 1999 yılında İtalya’daki üç belediye başkanının girişimi sonucu başlamış olmasına rağmen, zamanla dünya genelinde yayılmayı başarmış. Avrupa ülkeleri başta olmak üzere Asya, Amerika ve Afrika kıtalarında da birçok şehir ve kasaba, günümüzde 100’ü aşkın yerleşim yerinin bulunduğu dünya Cittaslow listesine dahil. Bu hareketin yayılması, sürdürülebilir yaşam ve çevre koruma konusundaki artan farkındalıkla paralel bir şekilde gerçekleşiyor.
5. Cittaslow Uygulamalarından Başarı Hikayeleri
Cittaslow uygulamasının en önemli başarı hikayesi olarak elbette ki doğduğu şehir Greve in Chianti’yi işaret edebiliriz. İtalya’nın sakin şehir kavramına ayak uydurma konusunda ilk sıra yer alan Greve in Chianti komünü, yerel ürünlerin ve geleneklerin korunması konusunda yıllar içerisinde oldukça yol katetti. Yine İtalya’da konumlanan Asolo da Cittaslowların başarılı örneklerinden biri. Antik surların içerisine hapsolmuş bu kasabada tarihi yapılar ve yöresel zenginlikler öylesine güzel korunmuş ki bölgenin büyüleyici dokusu pek çok sanatçıya da ilham olmayı başarmış. Ülkemizde de Cittaslow hareketinin başarılı örnekleri yok değil, birazdan değineceğiz.
6. Cittaslow’un Geleceği
Sürdürülebilir yaşam tarzının giderek önem kazanmaya başladığı ve tüketim çılgınlığına karşı alınan önlemlerin yayıldığı günümüzde, Cittaslow’un geleceğinin parlak olduğunu söyleyebiliriz. Neticede çevre koruma politikalarının küresel çapta yayılması için bugün birbirinden farklı uygulamaya şahit oluyoruz. Öyle ki bu uygulamalar yaşamın her alanına sirayet edebiliyor ve pek çok sektörün yeniden yapılanmasını teşvik edebiliyor. Bu noktada sürdürülebilir şehircilik anlayışı da her geçen gün önem kazanıyor ve Cittaslow hareketi uluslararası arenada yayılmaya devam ediyor.
7. Cittaslow Türkiye Ağı
Gelelim Cittaslow hareketinin ülkemizdeki konumuna… Tıpkı dünyanın pek çok farklı noktasında olduğu gibi Türkiye’de de Cittaslow hareketine dahil olan birçok ilçe bulunuyor. Peki, dinginliği, yavaşlığı ve huzuru her bir karışında hissedebileceğin bu şehirler hangileri? Bu sorunun 2024 yılı itibarıyla 25 farklı cevabı var. İşte, 2024 yılının eylül ayına ait güncel listeye göre, Türkiye’nin Cittaslowları ve Cittaslow ilan edilme yılları:
- Seferihisar, İzmir (2009)
- Akyaka, Muğla (2011)
- Gökçeada, Çanakkale (2011)
- Yenipazar, Aydın (2011)
- Perşembe, Ordu (2012)
- Vize, Kırklareli (2012)
- Yalvaç, Isparta (2012)
- Halfeti, Şanlıurfa (2013)
- Göynük, Bolu (2014)
- Şavşat, Artvin (2015)
- Uzundere, Erzurum (2016)
- Eğirdir, Isparta (2017)
- Gerze, Sinop (2017)
- Mudurnu, Bolu (2018)
- Köyceğiz, Muğla (2019)
- Ahlat, Bitlis (2019)
- Güdül, Ankara (2020)
- Foça, İzmir (2021)
- İznik, Bursa (2021)
- Arapgir, Malatya (2021)
- Kemaliye, Erzincan (2022)
- Şarköy, Tekirdağ (2023)
- Finike, Antalya (2023)
- Safranbolu, Karabük (2024)
- Daday, Kastamonu (2024)
Her bir Cittaslow’u tek tek anlatmak elbette sayfalara sığmaz. Ancak yine de daha net bir fikir edinebilmen için içlerinden üç adedini seçerek bu şehirlerin ne gibi ortak veya ayırt edici yönlere sahip olduğunu sana da anlatmak istedik:
7.1. Seferihisar
Türkiye’nin ilk Cittaslow’u olmaya hak kazanan Seferihisar için ne söylesek yetersiz kalır. Cittaslow hareketine 2009 yılında katılan Seferihisar, İzmir’e yaklaşık 50 kilometre uzaklıkta yer alıyor. Ege’nin kendine has dingin atmosferini deneyimleyebileceğin bu ilçe, özellikle Sığacık Köyü, Teos Antik Kenti, Turkuaz Koyu ve daha birbirinden etkileyici doğal güzellikleriyle öne çıkıyor. Eğer sen de Seferihisar’ı bir an önce keşfetmek istiyorsan Etstur’daki Seferihisar otelleri ve benzer konaklama imkanlarını inceleyebilir, yalnızca birkaç dakika içinde rezervasyonunu oluşturabilirsin.
7.2. Gökçeada
Bir yanda turkuaz mavisi ışıl ışıl bir deniz, diğer yanda mimari dokusunu yıllara rağmen koruyan Rum evleri ve yemyeşil bir doğa… Sükunet denince akla ilk gelen bölgelerden biri olan Gökçeada, Cittaslow hareketinin de hakkını veren en güzel noktalardan biri. Gökçeada’nın sakin ve bir o kadar da renkli sokaklarını keşfetmek için yaz mevsimini beklemene gerek yok. Yılın herhangi bir zamanında ziyaret edebileceğin bu ada, her mevsim bambaşka bir güzelliğe bürünüyor. Eğer huzurlu ve dingin bir tatil arayışındaysan her biri kendine has ambiyansı bulunan Gökçeada otelleri seni bekliyor!
7.3. Ahlat
Van Gölünün uçsuz bucaksız manzarasına göz kırpan Ahlat, Bitlis’e 18 kilometre uzaklıkta konumlanıyor. Yüzyıllar öncesine dayanan ve pek çok medeniyete ev sahipliği yapan köklü geçmişi, Ahlat’ı ayrıcalıklı kılan noktalardan yalnızca bir tanesi. Az bilinse de Anadolu tarihinde son derece önemli bir yeri bulunan bu bölge, tarihi yapılarının yanı sıra kendi halinde ve temposuz yaşam tarzı ile dikkat çekiyor.
Cittaslow hareketi ile özdeşleşen tüm bu şehirleri adım adım keşfetmek ve benzersiz bir yolculuğa çıkmak için Etstur üzerinden uçak biletleri, konaklama ve otel fiyatlarını incele, fırsatları kaçırma!
